Przemyśl 22 – 24 marca 2026 r.
Przemyska Biblioteka Publiczna im. Ignacego Krasickiego
ul. Grodzka 8, Przemyśl
10:00
Otwarcie Konferencji
10:15-11:15
I. Unia Europejska jako Europa solidarnych państw.
Suwerenność jako stabilność Europy Karpat i Europy Środkowej w zmieniającej się Europie. Co Europa Karpat może zrobić dla rozwoju Unii Europejskiej jako organizacji strzegącej suwerenności państw członkowskich? Suwerenność – zasady fundamentalne. Polityka migracyjna. Ochrona granic. Geopolityczny wymiar migracji. Konsekwencje dla Europy Środkowej. Suwerenność i rządy prawa – filary cywilizacji europejskiej.
Moderator: Marek Kuchciński, poseł na Sejm RP, Marszałek Sejmu RP (2015-2019), minister-członek Rady Ministrów oraz szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (2022-2023), Przewodniczący Rady Programowej Europy Karpat, Polska
Paneliści:
11:30-12:30
II. Ochrona środowiska w Karpatach w kontekście polityki Unii Europejskiej
Panel poświęcony będzie relacjom między człowiekiem, społeczeństwem i środowiskiem naturalnym w regionie Karpat. Dyskusja obejmie kwestie równowagi pomiędzy ochroną obszarów przyrodniczych a rozwojem społecznym, inwestycjami i postępującą urbanizacją terenów górskich. Uczestnicy poruszą także wyzwania stojące przed samorządami, takie jak gospodarka wodno-ściekowa, zarządzanie zasobami leśnymi oraz współistnienie ludzi z dużymi drapieżnikami w Karpatach. Ważnym wątkiem będzie również wpływ rozwoju turystyki na środowisko naturalne. Czy możliwe jest ograniczenie nadmiernej ingerencji w przyrodę i czy rozwój ekoturystyki może stać się szansą na zrównoważony rozwój obszarów górskich?
Moderator: Paweł Sałek, poseł na Sejm RP, doradca Prezydenta RP (2018–2023)
Paneliści:
13:00
Puchar Europa Karpat – zawody narciarskie z okazji 20-lecia stoku narciarskiego w Przemyślu
Ceremonia wręczenia nagród
Stok narciarski w Przemyślu
12:30-14:00
PRZERWA
14:00-15:00
III. Gospodarka Unii Europejskiej w Europie Środkowej
Panel poświęcony będzie kluczowym zagadnieniom związanym z inwestycjami, rozwojem infrastruktury oraz współpracą gospodarczą w regionie Europy Środkowej w kontekście funkcjonowania gospodarki Unii Europejskiej. Dyskusja skoncentruje się na wyzwaniach i możliwościach rozwojowych wynikających z integracji europejskiej, roli funduszy unijnych w modernizacji infrastruktury oraz znaczeniu współpracy międzynarodowej dla wzmacniania konkurencyjności gospodarek regionu.
Moderator: Bogdan Rzońca, poseł do Parlamentu Europejskiego, członek grupy Europejskich Konserwatystów i Reformatorów EKR, Polska
Paneliści:
15:15-16:15
IV. Europa Środkowa – liczne formaty współpracy w Unii Europejskiej.
Europa Środkowa jest przestrzenią intensywnej współpracy regionalnej, realizowanej w wielu formatach politycznych, gospodarczych i parlamentarnych. Inicjatywa Trójmorza, Grupa Wyszehradzka, Bukaresztańska Dziewiątka, Trójkąt Lubelski, Czwórka Ryska, trylog polsko-rumuńsko-turecki, szczyty parlamentarne Europy Środkowej i Wschodniej czy Europa Karpat – wszystkie te inicjatywy pokazują rosnącą rolę regionu oraz potrzebę pogłębiania współpracy między państwami o zbliżonych doświadczeniach i interesach. Udział w tych formatach służy wzmacnianiu relacji z sąsiadami, zwiększaniu bezpieczeństwa oraz budowaniu większej podmiotowości Europy Środkowej na arenie międzynarodowej. Jednocześnie wciąż pojawia się pytanie o najważniejsze bariery rozwoju regionu. Czy kluczowym wyzwaniem pozostaje nadal niedostatecznie rozwinięta infrastruktura transportowa – brak nowoczesnych połączeń drogowych, korytarzy komunikacyjnych oraz szybkich kolei, które mogłyby realnie zintegrować region i przyspieszyć jego rozwój gospodarczy?
Moderator: Piotr Krygiel, Instytut Sobieskiego, dyrektor Instytutu Polskiego w Pradze (2023-2024), Polska
Paneliści:
16:30-17:00
Ceremonia wręczenia nagród w biegu „Karpacka Piątka” – klasyfikacja generalna, kategorie wiekowe oraz „Przemyska Liga Biegowa”.
17:15-18:15
V. Grupa Wyszehradzka jako format współpracy w Unii Europejskiej.
V4 partnerstwo czy konieczność: analiza współpracy krajów Grupy Wyszehradzkiej, ich roli jako rynku zbytu i wpływu zewnętrznych interesów na relacje między państwami członkowskimi. Czy potencjał gospodarczy regionu jest w pełni wykorzystywany? Panel będzie okazją do refleksji nad przyczynami ograniczonej współpracy gospodarczej w regionie oraz nad tym, czy na jej rozwój wpływają przede wszystkim bariery strukturalne, brak infrastruktury i integracji rynków, czy też silne oddziaływanie interesów państw zewnętrznych. Dyskusja spróbuje odpowiedzieć na pytanie, czy Grupa Wyszehradzka może ponownie stać się realnym narzędziem wzmacniania współpracy politycznej i gospodarczej w Europie Środkowej.
Moderator: Zdzisław Krasnodębski, socjolog, b. poseł do PE, Przewodniczący Fundacji Polska Wielki Projekt, Polska
Paneliści:
18:30-19:30
VI. Ludzie Wolności.
Panel poświęcony będzie wyzwaniom stojącym dziś przed społeczeństwami demokratycznymi. Jak przeciwdziałać nasilającym się na świecie trendom autorytarnym? W jaki sposób przełamywać bariery i uprzedzenia między narodami oraz wzmacniać współpracę opartą na wspólnych wartościach? Dyskusja skoncentruje się na roli ludzi zaangażowanych w życie publiczne, społeczne i intelektualne w budowaniu solidarności narodów europejskich oraz w obronie wolności, demokracji i odpowiedzialności obywatelskiej.
Moderator: Ryszard Terlecki, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, wicemarszałek Sejmu VIII kadencji, Polska
Paneliści:
19:45-20:45
VII. Strategiczne plany Putina. Czy Rosja rozpocznie wojnę przeciwko Unii Europejskiej? Rola Europy Karpat we wzmocnieniu potencjału.
Panel poświęcony będzie politycznym i społecznym konsekwencjom wojny w Ukrainie oraz wyzwaniom stojącym przed Europą i wspólnotą międzynarodową. Dyskusja podejmie pytanie, czy mamy dziś do czynienia z konfliktem z rosyjskim państwem jako całością, czy przede wszystkim z reżimem politycznym rządzącym Rosją. Uczestnicy zastanowią się również nad rolą rosyjskiej opozycji i emigracji politycznej w sprzeciwie wobec systemu władzy w Rosji, w tym nad znaczeniem inicjatyw takich jak Kongres Deputowanych Ludowych. Ważnym wątkiem będzie także kwestia jedności państw europejskich w wywieraniu presji militarnej i gospodarczej na Rosję oraz kosztów wprowadzania kompleksowych sankcji. Panel poruszy również temat zdolności Unii Europejskiej do reagowania w sytuacjach nadzwyczajnych oraz wyzwań związanych z integracją osób przesiedlonych z regionów objętych konfliktami. W dyskusji zostaną przywołane zarówno skuteczne przykłady z przeszłości, jak i propozycje działań na przyszłość.
Moderator: Zbigniew Rau, Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, minister spraw zagranicznych 92020-2023), Polska
Paneliści:
09:00-14:00
Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej.
Spotkanie Prezydentów Rzeczpospolitej Polskiej i Węgier
9:30
Uroczysta ceremonia powitania Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego oraz Prezydenta Węgier Tamása Sulyoka
Plac przed Urzędem Miejskim w Przemyślu
10:30-11:45
Film „János Esterházy – męczennik dwóch narodów” reżyseria Grzegorz Kubaszko
Film dokumentalny ukazujący życie i działalność Jánosa Esterházyego – polityka działającego na rzecz dialogu narodów Europy Środkowej, który za wierność swoim wartościom stał się ofiarą totalitaryzmów XX wieku.
Słowo wstępne: Arkadiusz Adamczyk, prezes Fundacji im. Wacława Felczaka
Wykład poświęcony Elżbiecie Tarnowskiej
Wystawa dotycząca polskiej rodziny Jánosa Esterházyego
12:00-13:15
VIII. Spotkanie ludzi kultury i sztuki.
Rozmawiają:
14:00 – 15:00
Gala Przyjaźni Polsko-Węgierskiej
Zamek Kaziemierzowski w Przemyślu
15:00-16:00
IX. Przyjaciele: Polacy i Węgrzy.
Wydarzenie obejmie spotkanie prezydentów Polski i Węgier oraz towarzyszące mu uroczystości i panele dyskusyjne poświęcone historycznym i współczesnym relacjom polsko-węgierskim. Rozmowy będą dotyczyć znaczenia partnerstwa obu państw dla współpracy politycznej, gospodarczej i społecznej w Europie Środkowej. Spotkanie będzie także okazją do refleksji nad wspólnym dziedzictwem, doświadczeniami historycznymi oraz rolą, jaką relacje polsko-węgierskie mogą odgrywać w budowaniu stabilności i współpracy w regionie.
Moderator: Maciej Szymanowski, wykładowca Studium Europy Wschodniej UW, współtwórca Instytutu Współpracy Polsko-Węgierskiej im. W.Felczaka, ekspert Europy Karpat, Polska
Paneliści:
16:15-17:15
X. Debata młodych o Europie Środkowej.
Panel będzie przestrzenią do dyskusji młodego pokolenia o przyszłości Europy Środkowej. Uczestnicy podejmą refleksję nad wyzwaniami stojącymi przed regionem, jego miejscem w Europie oraz kierunkami rozwoju współpracy między państwami regionu. Debata stworzy okazję do wymiany poglądów na temat roli młodych ludzi w kształtowaniu życia publicznego, budowaniu współpracy ponad granicami oraz wzmacnianiu wspólnoty i tożsamości Europy Środkowej.
Moderator: Igor Hurak, dziekan Wydziału Historii, Politologii i Stosunków Międzynarodowych Karpackiego Narodowego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka, Ukraina
Paneliści:
17:30-18:30
XI. Collegium Carpathicum
Collegium Carpathicum to przestrzeń spotkania środowisk akademickich, ekspertów oraz młodego pokolenia zainteresowanego przyszłością regionu karpackiego i Europy Środkowej. Inicjatywa ma na celu budowanie dialogu, wymianę doświadczeń oraz rozwijanie współpracy naukowej i intelektualnej ponad granicami państw. W ramach Collegium Carpathicum poruszane będą zagadnienia związane z rozwojem regionu Karpat, współpracą międzynarodową, wyzwaniami społecznymi i gospodarczymi oraz rolą edukacji i nauki w kształtowaniu przyszłości Europy Środkowej.
Moderator: Jan Malicki, dyrektor, Studium Europy Wschodniej, Uniwersytet Warszawski, Polska
Paneliści:
18:45-19:45
XII. Dziedzictwo kulturowe Kresów. Pogranicza. Wspomnienia sentymentalne, czy współczesność i przyszłość?
Znaczenie Kresów w kształtowaniu tożsamości kulturowej Europy Środkowo-Wschodniej Kresy tworząc barwną świadomość służą refleksji nad wielowiekową mozaiką narodów, religii i tradycji, które współtworzyły unikalny krajobraz kulturowy tej części Europy. Zostaną omówione zagadnienia związane z dziedzictwem materialnym i niematerialnym: architekturą, literaturą, sztuką, obrzędowością, pamięcią zbiorową oraz. Jakie jest współczesne znaczenie kresowej tradycji, sposoby jej ochrony oraz obecność w kulturze i narracjach historycznych. Panel ma na celu również stworzenie przestrzeni do rozmowy o pamięci, tożsamości i dialogu międzykulturowym w „małych ojczyznach”.
Moderator: Piotr Babinetz, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Paneliści:
20:00-21:00
XIII. Współpraca NGO-sów
Panel poświęcony będzie roli organizacji pozarządowych w budowaniu współpracy społecznej i międzynarodowej w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej. Organizacje obywatelskie odgrywają dziś ważną rolę w reagowaniu na wyzwania społeczne, wspieraniu osób potrzebujących, rozwijaniu inicjatyw edukacyjnych oraz wzmacnianiu współpracy ponad granicami. Dyskusja skupi się na doświadczeniach organizacji działających w Polsce, na Bałkanach i w Europie Środkowej. Uczestnicy panelu porozmawiają o dobrych praktykach w zakresie współpracy NGO-sów, możliwościach realizacji wspólnych projektów oraz roli organizacji społecznych w budowaniu solidarności, dialogu i wsparcia dla lokalnych społeczności. Panel będzie także okazją do refleksji nad tym, w jaki sposób organizacje pozarządowe mogą skuteczniej współpracować na poziomie międzynarodowym oraz jak wzmacniać ich znaczenie w rozwiązywaniu współczesnych problemów społecznych.
Moderator: Zygmunt Berdychowski, Przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego, Instytut Studiów Wschodnic, Polska
Paneliści:
09:00-10:00
XIV. Panel samorządowy. Samorządy lokalne: gminy i powiaty
Proponowane tematy do dyskusji (wybrane):
Patronat: powiaty: przemyski, jarosławski, strzyżowski, bieszczadzki, lubaczowski, tomaszowski
Moderator: Tadeusz Chrzan, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Paneliści:
10:15-11:15
XV. Inicjatywa Makroregionalnej Strategii Karpackiej w polityce spójności po 2027 roku
Patronat: Województwo Podkarpackie
Polityka spójności – najważniejszy unijny instrument długoterminowego inwestowania w rozwój regionalny – w perspektywie po 2027 roku może ulec istotnym zmianom. Coraz częściej pojawiają się propozycje odejścia od autonomicznie zarządzanych programów, w tym regionalnych, na rzecz bardziej scentralizowanych planów krajowych. Brak dedykowanego budżetu dla polityki spójności oraz włączenie do jej zakresu finansowania obszarów wiejskich może oznaczać zwiększoną konkurencję o środki pomiędzy różnymi politykami, instytucjami i beneficjentami.
W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera perspektywa regionów położonych na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej, w tym regionów graniczących z Ukrainą. Współpraca regionalna oraz inicjatywy makroregionalne – takie jak Strategia Karpacka – mogą stanowić ważne narzędzie wzmacniania spójności terytorialnej, rozwoju infrastruktury, bezpieczeństwa oraz współpracy transgranicznej. Istotnym elementem tej debaty jest również inicjatywa Paktu na rzecz Wschodnich Regionów Przygranicznych, podkreślająca szczególną rolę tych regionów w polityce rozwojowej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej.
Moderator: Małgorzata Jarosińska-Jedynak, członek zarządu województwa podkarpackiego, minister funduszy i polityki regionalnej (2019–2020), Polska
Paneliści:
11:30-12:30
XVI. Przyszłość technologii dronowych oraz ich wpływ na innowacyjność regionów i rozwój gospodarki.
Patronat województwa podkarpackiego
Województwo Podkarpackie, będące kolebką polskiego przemysłu lotniczego, staje przed historyczną szansą transformacji w hub technologii bezzałogowych. Panel skupi się na koncepcji Doliny Dronowej – ekosystemu łączącego naukę, biznes i bezpieczeństwo. Uczestnicy dyskusji przeanalizują, jak rozwój systemów UAV (Unmanned Aerial Vehicles) wpływa na dynamikę regionu oraz w jaki sposób doświadczenia płynące ze współpracy polsko-ukraińskiej mogą przyspieszyć budowę nowoczesnych zakładów przemysłu zbrojeniowego.
W ramach części prezentacyjnej przyjrzymy się również praktycznemu wymiarowi technologii: od ochrony mienia prywatnego po strategiczne zabezpieczenie infrastruktury krytycznej, co w dobie obecnych wyzwań geopolitycznych staje się priorytetem dla samorządów i przedsiębiorców.
Moderator: Michał Tabisz, prezes Podkarpackiego Centrum Innowacji
Paneliści:
12:45-13:45
XVII. Transformacja i odbudowa Ukrainy w regionach.
Finansowanie odbudowy Karpat w obliczu zagrożeń hybrydowych (narzędzia budżetowe na rzecz odbudowy ekologicznej (wycinka lasów, powodzie związane z wojną), przeniesienie działalności gospodarczej. Model: zdecentralizowane dotacje).
Temat ten jest szczególnie istotny, ponieważ od 2022 r. około 19 000 przedsiębiorstw zostało przeniesionych na Ukrainę: 40% do Zakarpacia (ponad 282 firmy), 100–200 przedsiębiorstw do Prykarpattia i około 1000 przedsiębiorstw do regionu Karpat w Polsce spośród 10–12 000 przeniesionych w całym kraju. Region ten stał się centrum stabilnych budżetów, zwiększającym odporność w obliczu hybrydowych wyzwań. Dyskusja będzie dotyczyła zdecentralizowanych dotacji jako skutecznego modelu finansowania odbudowy ekologicznej i relokacji przedsiębiorstw.
Moderator: Piotr Pilch, wicemarszałek Województwa Podkarpackiego, Polska
Paneliści: