Nie ma bezpiecznej i silnej Europy bez poszanowania praw jej narodów i państw. Doktryna: divide et impera, zwłaszcza w Europie Środkowej, zdążyła wyrządzić już dostatecznie dużo zła.
Uczestnicy konferencji Europa Karpat, która odbyła się w dniach 22–24 marca 2026 roku w Przemyślu, ogłosili wspólny list skierowany do narodów i rządów europejskich. Dokument zawiera ocenę obecnej kondycji Unii Europejskiej oraz apel o powrót do zasad współpracy opartej na suwerenności państw, równości narodów i poszanowaniu ich tożsamości.
Autorzy listu wskazują na narastający kryzys Unii Europejskiej, przejawiający się między innymi w poszerzaniu kompetencji instytucji unijnych kosztem państw członkowskich, ideologizacji polityki oraz osłabianiu znaczenia narodowych konstytucji i demokratycznej woli społeczeństw. W ich ocenie obecny kierunek zmian prowadzi do wzrostu napięć, pogłębiania nierówności między państwami oraz osłabienia zaufania obywateli do projektu europejskiego.
Szczególne miejsce w liście zajmuje perspektywa Europy Środkowej. Sygnatariusze podkreślają, że narody tego regionu mają własne doświadczenie historyczne, silne poczucie podmiotowości oraz głębokie przywiązanie do wolności, suwerenności i tożsamości kulturowej. Zwracają uwagę, że państwa Europy Środkowej nie mogą być traktowane jako państwa drugiej kategorii ani zmuszane do akceptacji rozwiązań godzących w ich fundamentalne interesy.
W dokumencie wyrażono również sprzeciw wobec dalszej centralizacji Unii Europejskiej, w tym wobec prób ograniczania zasady jednomyślności. Autorzy listu oceniają, że przyszłość Europy powinna opierać się na współpracy wolnych narodów i suwerennych państw, a nie na budowie scentralizowanego superpaństwa.
Jako kierunek pozytywnych działań wskazano potrzebę wzmacniania współpracy państw Europy Środkowej, między innymi w oparciu o Inicjatywę Trójmorza oraz zreformowaną Grupę Wyszehradzką. Zdaniem sygnatariuszy taki model współpracy może przyczynić się do odbudowy równowagi w Europie oraz do wzmocnienia bezpieczeństwa i stabilności całego kontynentu.
List został ogłoszony 23 marca 2026 roku podczas 41. konferencji Europa Karpat w Przemyślu.
List ma charakter otwarty. Zachęcamy do zapoznania się z jego treścią, podpisania oraz upowszechniania.
Pełna treść dokumentu znajduje się poniżej.