Geopolityka w Europie Środkowej: wyzwania i możliwości dla Polski i Węgier
Relacja ze spotkania w Scruton Cafe, Budapeszt – 8 grudnia 2025
W dniu 8 grudnia 2025 roku w kawiarni Scruton Cafe w Budapeszcie odbyło się wyjątkowe wydarzenie poświęcone prezentacji publikacji „Zrozumieć geopolitykę. Niemy-Rosja-Europa Środkowa”. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli świata nauki i polityki z Polski oraz Węgier, a także licznych gości zainteresowanych tematyką geopolityczną regionu.
Wspólnota losów i geopolityczne wyzwania
Otwarcie spotkania należało do Attili Pála Illésa, który podkreślił znaczenie nowo wydanej książki oraz rolę Fundacji Pro Minoritate i Fundacji Wacława Felczaka w jej powstaniu. Wydawcą publikacji jest Międzynarodowy Klub Europy Karpat w Polsce. Wśród powitanych gości znaleźli się m.in. Marek Kuchciński, przewodniczący Klubu Europa Karpat oraz były Marszałek Sejmu RP, Zbigniew Rau – były minister spraw zagranicznych, Aleksandra Ochmańska, Zsolt Németh – przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych węgierskiego parlamentu, oraz liczni przedstawiciele środowisk naukowych i politycznych obu krajów.
W przemówieniach otwierających wydarzenie wielokrotnie podkreślano historyczną więź Polski i Węgier oraz wspólnotę losów Europy Środkowej. Marek Kuchciński przypomniał o tysiącletniej tradycji współpracy, podkreślając, że troska o narodowe dziedzictwo powinna być priorytetem zarówno dla Polaków, jak i Węgrów. Jednocześnie wskazał na konieczność budowania wspólnej tożsamości regionalnej, która może uczynić Europę Środkową podmiotem w globalnej geopolityce.
Rola Scruton HUB i współpracy środkowoeuropejskiej
Zsolt Németh zwrócił uwagę na znaczenie sieci Scruton, która integruje środowiska intelektualne i polityczne regionu oraz pogłębia polsko-węgierskie relacje. Podkreślił także wyzwania stojące przed Europą Środkową, takie jak dyskryminacja państw regionu przez zachodnie instytucje i partnerów zewnętrznych oraz rosnące napięcia geopolityczne, zwłaszcza w kontekście wojny na Ukrainie.
Wskazał, że konieczne są działania na rzecz zakończenia konfliktu i przeciwdziałania polityce dyskryminacyjnej, zarówno wewnątrz Unii Europejskiej, jak i ze strony partnerów międzynarodowych. W jego opinii, region stoi przed szansą na renesans współpracy, zwłaszcza w ramach Grupy Wyszehradzkiej oraz inicjatywy Trójmorza.
Książka „Zrozumieć geopolitykę” – główne tezy
Profesor Jan Draus, autor prezentowanej publikacji, przedstawił kluczowe tezy swojej książki. Zwrócił uwagę, że Europa Środkowa od wieków była obiektem rywalizacji Niemiec, Rosji, Austrii i Turcji, a jej narody nieustannie walczyły o zachowanie państwowości i tożsamości kulturowej. Współczesne zagrożenia dla suwerenności regionu nie ustały, a procesy centralizacji i federalizacji Unii Europejskiej mogą prowadzić do likwidacji państw narodowych.
Profesor Draus ostrzegł przed utratą chrześcijańskich fundamentów i narodowej tożsamości, wskazując, że państwa regionu powinny aktywnie przeciwdziałać dominacji geopolitycznych koncepcji Niemiec i Rosji. Za kluczowe uznał budowanie solidarnej wspólnoty Europy Środkowej opartej na historycznych doświadczeniach i wspólnych wartościach.
Dyskusja panelowa: szanse, zagrożenia, strategie
W dyskusji panelowej udział wzięli m.in. Zbigniew Rau, Ádám Szesztay oraz Jan Draus. Paneliści analizowali zagrożenia wynikające z centralizacji struktur europejskich oraz wpływ rosyjskiej i niemieckiej polityki na region. Minister Rau podkreślił znaczenie amerykańskiego „parasola bezpieczeństwa” i konieczność współpracy regionalnej, która może zapewnić większą podmiotowość państw Europy Środkowej.
Wskazano także na wyzwania związane z dyskryminacją ekonomiczną i polityczną oraz potrzebę budowania własnych strategii rozwoju, w tym przez inicjatywy takie jak Trójmorze, łączące państwa od Bałtyku po Morze Czarne i Adriatyckie. Zwrócono uwagę na rolę współpracy gospodarczej, inwestycji infrastrukturalnych i tworzenia niezależnych kanałów komunikacji oraz handlu.
Podsumowanie i wnioski
Spotkanie w Budapeszcie stało się ważnym forum wymiany myśli oraz inspiracją do pogłębienia współpracy polsko-węgierskiej i szerzej – w ramach Europy Środkowej. Wszyscy uczestnicy zgodzili się co do potrzeby kontynuowania dialogu oraz wypracowywania wspólnych strategii wobec zmieniających się wyzwań geopolitycznych.
Publikacja „Zrozumieć geopolitykę. Niemy-Rosja-Europa Środkowa” jest zachętą do refleksji i aktywnego udziału w debacie o przyszłości regionu, jego tożsamości i roli w wielobiegunowym świecie. Europa Środkowa, opierając się na solidarności, suwerenności i współpracy, może stać się liczącym się podmiotem w globalnej polityce.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom i organizatorom wydarzenia! Zapraszamy do śledzenia kolejnych inicjatyw Klubu Europy Karpat, Fundacji Pro Minoritate i Fundacji im. Wacława Felczaka.
